jueves, 1 de marzo de 2012

As Matronalia


Camelias en marzo

Xuno na mitoloxía clásica era unha das deusas máis importantes. Raíña dos deuses, muller e irmá de Xúpiter. Era a protectora das mulleres e venerábana baixo diferentes nomes. As festas na súa honra, as Matronalia, celebrábanse o 1 de marzo.

A data da festa foi asociada coa dedicación dun templo a Xuno Lucina (que presidía o nacemento dos nenos e que se encargaba de auxiliar ás mulleres durante o parto), no outeiro do Esquilino ao redor de 268 a. C., e posiblemente tamén unha conmemoración da paz entre os romanos e os sabinos.


Nese día, as mulleres participaban nos rituais no templo, aínda que os detalles non foron conservados, excepto coa observación de que levaban o pelo solto (contrario ao decoro romano, que requiría levalo recollido) e non se lles permitía usar cintos ou anoar a súa roupa en ningures.

As matronas ofrecían unha coroa de flores a Xuno o día do aniversario do seu templo; o mesmo día os seus maridos oran pola súa saúde e entréganlles agasallos e diñeiro: este diñeiro serve sobre todo para celebrar os ritos do Esquilino e para o banquete que as matronas preparan coas súas mans para os escravos masculinos da súa familia.

As explicacións máis antigas desta festa moi escura, refírese ao nacemento, sobre todo ao de Romulo (Ovidio, Fastos, 3, 233) e á fecundidade das mulleres. En todo caso, o feito de que as mulleres cubran por si mesmas os gastos da liturxia -é verdade que coas pezas recibidas do paterfamilias- parece indicar que asumen por iso toda a responsabilidade.



Versión en castelán


Juno en la mitología clásica era una de las diosas más importantes. Reina de los dioses, mujer y hermana de Júpiter. Era la protectora de las mujeres y la veneraban bajo diferentes nombres. Las fiestas en su honra, las Matronalia, se celebran el 1 de marzo.

La fecha de la fiesta fue asociada con la dedicación de un templo a Juno Lucina (que presidía el nacimiento de los niños y que se encargaba de auxiliar a las mujeres durante el parto), en la colina del Esquilino alrededor de 268 la. C., y posiblemente también una conmemoración de la paz entre los romanos y los sabinos.


En ese día, las mujeres participaban en los rituales en el templo, aunque los detalles no fueron conservados, excepto con la observación de que llevaban el pelo suelto (contrario al decoro romano, que requería llevarlo recogido) y no se les permitía usar cintos o anudar su ropa en ninguna parte.

Las matronas ofrecían una corona de flores a Juno el día del aniversario de su templo; el mismo día sus maridos oran por su salud y les entregan regalos y dinero: este dinero sirve sobre todo para celebrar los ritos del Esquilino y para el banquete que las matronas preparan con sus manos para los esclavos masculinos de su familia.

Las explicaciones más antiguas de esta fiesta muy oscura, se refiere al nacimiento, sobre todo al de Romulo (Ovidio, Fastos, 3, 233) y a la fecundidad de las mujeres. En todo caso, el hecho de que las mujeres cubran por sí mismas los gastos de la liturgia -es verdad que con las piezas recibidas del paterfamilias- parece indicar que asumen por eso toda la responsabilidad.
















sábado, 25 de febrero de 2012

San Andrés de Teixido




A lenda di que amarrado a unha cruz en forma de aspa, San Andrés morreu na cidade grega de Patras e o seu corpo chegou á costa galega nunha barca de pedra (o mesmo que Santiago e tamén a Virxe, moito nos gustan aos galegos as barcas de pedra ). Segundo parece, aínda que non lle gustou moito o sitio quedouse porque Deus díxolle
"Quédate aquí Andrés, que de vivos ou de mortos todos te virán ver".

Outra lenda di que un día apareceu en Teixido o mismísimo Cristo, ía con San Pedro, e como sentise sede e a falta dunha fonte en que saciala, colleu unha mazá e dentro da mazá atopou a San Andrés, e este intentou persuadir a Cristo para que o sacase de alí, a onde non chegaba case ningún peregrino, mentres todos ían a Compostela. Como lle deu mágoa o santo, Cristo regaloulle unha fonte e prometeulle que ninguén entraría no Ceo se antes non peregrinaba ao seu santuario en Teixido, de aí vén o dito: "A San Andrés de Teixido vai de morto quen non vai de vivo" . Na " fonte do Santo", os romeiros deben de beber auga dos tres canos (hai quen fala de 7 grolos de cada un deles). Tras pedir un desexo, poden saber se este será concedido, se botan unha faragulla de pan na pila da auga. Se a faragulla flota, o desexo cumprirase, se pola contra afúndese a petición será rexeitada.

Outra crenza, de San Andrés de Teixido, é que unha planta que medra nesta contorna, a herba de namorar, provoca o namoramento das parellas ou da persoa desexada.

O camiño de San Andrés ten un carácter triplo: por terra, por mar e polo ceo. As estrelas son almas, e seguen o camiño de San Andrés, que remata mesmo enriba da capela, ou sexa, a Vía Láctea, tamén chamada Camiño de Santiago.

O camiño do mar fíxoo o propio santo e alí está, ao pé dos cantís, a barca de pedra na que chegou.


O camiño nos últimos tramos está marcado por milladoiros. O romeiro debe levar unha pedra e depositala nun deles. Tamén debe respectar aos animais e plantas do camiño, pois coma as pedras, son almas. Xa que din as lendas que na forma en que se vai a Teixido, despois de mortos, é reencarnados en lagartos, sapos, cobras, corvos, insectos, ... Ata as caveiras son almas en peregrinación. E outras almas van cos vivos, acompáñanos na súa viaxe: hai que lles deixar sitio no coche, no autobús, na mesa, ... Van buscalos ao cemiterio e dinlles: "
Fulano, imos!", e a Teixido coa alma do parente.

Unha das tradicións consiste en volver da romaría co ramo de San Andrés. O ramo consta dunha vara de abeleira, e atadas nela, varias poliñas de teixo. Ao ramo tamén se lle pon algo de "herba de namorar".




Versión en castelán

La leyenda dice que atado a una cruz en forma de aspa, San Andrés murió en la ciudad griega de Patras y su cuerpo llegó a la costa gallega en una barca de piedra (lo mismo que Santiago y también la Virgen, mucho nos gustan a los gallegos las barcas de piedra). Según parece, aunque no le gustó mucho el sitio se quedó, porque Dios le dijo "Quédate aquí Andrés, que de vivos o de muertos todos te vendrán a ver".

Otra leyenda dice que un día apareció en Teixido el mismísimo Cristo, iba acompañada por San Pedro, y como sintiera sed y a falta de una fuente donde saciarla, cogió una manzana y dentro de la manzana encontró a San Andrés, y este intentó persuadir a Cristo para que lo sacara de allí, a donde no llegaba casi ningún peregrino, mientras todos iban a Compostela. Como tuvo lástima del santo, Cristo le regaló una fuente y le prometió que nadie entraría en el Cielo si antes no peregrinaba a su santuario en Teixido, de ahí viene el dicho: "A San Andrés de Teixido va de muerto quien no va de vivo" . En la " fuente del Santo", los romeros deben de beber agua de los tres caños (hay quien habla de 7 tragos de cada uno de ellos). Tras pedir un deseo, pueden saber si este será concedido, si echan una miga de pan en la pila del agua. Si la miga flota, el deseo se cumplirá, si por el contrario se hunde la petición será rechazada.

Otra creencia es que una planta que crece en este entorno, la hierba de enamorar, provoca el enamoramiento de las parejas o de la persona deseada.

El camino de San Andrés tiene un carácter triple: por tierra, por mar y por el cielo. Las estrellas son almas, y siguen el camino de San Andrés, que termina mismo encima de la capilla, o sea, la Vía Láctea, también llamada Camino de Santiago.

El camino del mar lo hizo el propio santo y allí está, al pie de los acantilados, la barca de piedra, en la que llegó.


El camino en los últimos tramos está marcado por "humilladeros". El romero debe llevar una piedra y depositarla en uno de ellos. También debe respetar a los animales y plantas del camino, pues como las piedras, son almas. Ya que dicen las leyendas que en la forma en que se va a Teixido, después de muertos, es reencarnados en lagartos, sapos, culebras, cuervos, insectos, ... Hasta las calaveras son almas en peregrinación. Y otras almas van con los vivos, los acompañan en su viaje: hay que dejarles sitio en el coche, en el autobús, en la mesa, ...Los van a buscar al cementerio y les dicen: "Fulano, vamos!", y a Teixido con el alma del pariente.


Una de las tradiciones consiste en volver de la romería con el ramo de San Andrés. El ramo consta de una vara de avellano, y atadas en ella, varias ramitas de tejo. Al ramo también se le pone algo de "hierba de enamorar".

jueves, 23 de febrero de 2012

Tal día coma hoxe, en 1837, naceu Rosalía de Castro




Xa non mana a fonte, esgotouse o manancial;
xa o viaxeiro alí nunca vai a súa sede a apagar.

Xa non agroma a herba, nin florece o narciso,
nin nos aires espallan o seu recendo os lirios.

Só a canle areosa da seca corrente
lémbralle ao sedento o horror da morte.

Mais non importa!; de lonxe outro regueiro murmura
onde humildes violetas o espazo perfuman.

E dun salgueiro a ramaxe, ao mirarse nas ondas,
tende en torno da auga a súa fresquísima sombra.

O sedento viaxeiro que o camiño atravesa,
humedece os beizos na linfa serena
do regueiro que a árbore coas súas ramas sombrea,
e ditoso esquécese da fonte xa seca.

A orillas del Sar, Rosalía de Castro


Versión en castelán


Sólo el cauce arenoso de la seca corriente
le recuerda al sediento el horror de la muerte.

¡Mas no importa!; a lo lejos otro arroyo murmura
donde humildes violetas el espacio perfuman.

Y de un sauce el ramaje, al mirarse en las ondas,
tiende en torno del agua su fresquísima sombra.

El sediento viajero que el camino atraviesa,
humedece los labios en la linfa serena
del arroyo que el árbol con sus ramas sombrea,
y dichoso se olvida de la fuente ya seca.
A orillas del Sar, Rosalía de Castro

miércoles, 15 de febrero de 2012

As Lupercalia


Pantallas - Xinzo (Ourense) imaxe tomada de internet


Cigarróns - Verin (Ourense) imaxe tomada de internet



Peliqueiros -Laza (Ourense) imaxe tomada de internet.

Xinzo-Verin -Laza é o triangulo máis importante do entroido en Galicia.


As similitudes entre as Lupercalia romanas e os peliqueiros de Laza (Ourense), os cigarróns de Verin (Ourense), os pantallas de Xinzo (Ourense) é clara (segundo algúns autores), sobre todo tendo en conta a forte romanización que afectou á Gallaecia.

O 15 de febreiro, na Antiga Roma, celebrábase as festas Lupercalia. O seu nome deriva supostamente de lupus (lobo, animal que representa a Fauno Luperco) e hircus (macho cabrío). Disque foron instituidas por Evandro en honor de Pan Liceo (tamén chamado Fauno Luperco, o que protexía ao lobo, e protexía contra Februo, deus dos infernos etrusco, similar a Plutón).

Os Luperci reuníanse o 15 de febreiro na gruta do Lupercal (máis tarde coñecida como Rumial en honor a Rómulo e Remo) no monte Palatino.

Baixo a sombra dunha figueira, os Luperci, celebraban o sacrificio dun can e dun castrón, animais que eran considerados impuros e comíanos acompañados da mola (fariña ritual preparada por as Vestais. Despois, cun coitelo manchado do sangue dos animais, pasábano pola fronte dos luperci e a continuación limpábase a mancha cun guecho de la, impregnada con leite de cabra. Os luperci espidos, só tapados coas peles dos animais en tiras, saían correndo arredor do monte Palatino, por un camiño de pedras, e golpeaban a todos os que atopaban ao seu paso. O feito de ser golpeado polas tiras de coiro dos luperci equivalía a un acto de purificación, e chámabase februario.

Os luperci ían espidos, porque na época de Rómulo e Remo, cando as mulleres romanas eran estériles, sendo consultado o óraculo da deusa Xuno, este dixo: "Nais do Lacio, que vos fecunde un macho cabrio". E por iso os luperci van espidos, uncidos co sangue de animaís impuros.

Din que este rito aumentaba a fertilidade das mulleres, ao golpealas coas tiras de pel, púñanse as súas carnes de cor púrpura.


Versión en Castelán


Xinzo-Verín- Laza es el triangulo de los carnavales máis importante de Galicia

Las similitudes entre las Lupercalia romanas y los "peliqueiros" de Laza (Ourense), los "cigarróns" de Verin (Ourense), los "pantallas" de Xinzo (Ourense) es clara (según algunos autores), sobre todo, habida cuenta, la fuerte romanización que afectó a la Gallaecia.

El 15 de febrero, en la Antigua Roma, se celebraba las fiestas Lupercalia. Su nombre deriva supuestamente de lupus (lobo, animal que representa a Fauno Luperco) y hircus (macho cabrío). Por lo visto fueron instituidas por Evandro en honor de Pan Liceo (también llamado Fauno Luperco, el que protegía al lobo, y protegía contra Februo, dios de los infiernos etrusco, similar a Plutón).

Los
Luperci se reunían el 15 de febrero en la gruta del Lupercal (más tarde conocida como Rumial en honor a Rómulo y Remo) en el monte Palatino.

Bajo la sombra de una higuera, los Luperci, celebraban el sacrificio de un perro y de un macho cabrío, animales que eran considerados impuros y los comían acompañados de la mola (harina ritual preparada por las Vestales). Después, con un cuchillo manchado con la sangre de los animales, lo pasaban por la frente de los luperci y a continuación se limpiaba la mancha con un mechón de lana, impregnada con leche de cabra. Los luperci desnudos, sólo tapados con las pieles de los animales en tiras, salían corriendo alrededor del monte Palatino, por un camino de piedras, y golpeaban a todos los que encontraban a su paso. El hecho de ser golpeado por las tiras de cuero de los luperci equivalía a un acto de purificación, y se llamaba februario.

Los luperci iban desnudos, porque en la época de Rómulo y Remo, cuando las mujeres romanas eran estériles, siendo consultado el óraculo de la diosa Juno, este dijo: "Madres del Lacio, que os fecunde un macho cabrio". Y por eso los luperci van desnudos, uncidos con la sangre de animales impuros.
Dicen que este rito aumentaba la fertilidad de las mujeres, al golpearlas con las tiras de piel, se ponían sus carnes de color púrpura.


domingo, 12 de febrero de 2012

É Rajoy o "Mil mañas"?



Por falta de escarvadentes (a crise é moi negra), Dorian amáñase como pode. Pero fixádevos que guapiño me é, loce tanto coma as flores que están ao seu carón.

O outro día, estando os dous tombados tomando a raxeira, contoume unha anécdota que lle pasara a el cun raposo que andaba roldando pola aldea.

Conta Dorian que o raposo presumía de saber moitas mañas para poder librarse dos inimigos, de feito, chamábanlle o mil mañas, e sempre presumía como había que facer en cada caso para escapar ben sempre.

-Cantas mañas sabes ti? -preguntou o raposo

-Eu non sei máis ca unha e media, que é subir pola primeira árbore que teña a man e ir detrás da que me dá de comer, miañando, miañando, ... , ata que aburrida de escoitarme, bota a comida no prato -contestou Dorian.

-Ben poucas son...! Xa se ve que non me gañas a listo pois eu seiche mil mañas e máis un saco cheo -dixo o raposo.

Conta Dorian que unha tardiña que ían falando así, pasaron por diante dunha horta arrodeada dun muro, e dentro ouviron cantar unhas galiñas. Propúxolle o raposo entrar na horta e ofreceulle a Dorian un cacho de galiña se entraba con el. Dorian aceptou, e entrou de contado na horta rubindo por un castiñeiro e baixando por unha pereira que había ao lado do muro.

O raposo andou mirando e por fin, encontrou un sitio onde a parede era máis baixa por fóra. Cando estivo dentro, entrou moi amodo no galiñeiro e matou axiña unha pita. Mais, cando quixo matar a segunda, empezaron todas a cantar e saíron dous cans que había na casa e, detrás deles, o amo cun fungueiro na man.

Dorian, que tal viu, rubiu pola primeira árbore que atopou xunto do muro e saltou para fóra, mais o raposo andou a corre dun lado para outro, brinca de aquí, brinca de alí, intentando saltar o muro ata que, dunha vez, enganchárono os cans e entre eles e máis o home matárono.


Despois, tirárono no curral e deixárono alí cos dentes regañados.


Dorian, que rubira a un carballo, estivo mirando todo o que pasara, e así que viu que marcharan todos, baixouse do carballo e, achegándose ao raposo, díxolle:

-Ei, mil mañas, ti ris ou regañas? Ti coas mil e máis o saco e gañou con unha e media o gato!

O Dorian fíxo un pouco de trampa e contoume un conto que antes lera nun libriño que me colleu. O libro é:
Contos Populares. Maruxa Barrio, Enrique Harguindey. Ed. Galaxia


Versión en castelán


Por falta de un palillo(la crisis es muy negra), Dorian se arregla como puede. Pero fijaos que guapiño es, luce tanto como las flores que están a su lado.

El otro día, estando los dos tumbados tomando el sol, me contó una anécdota que le había pasado con un zorro que andaba rondando por la aldea.

Cuenta Dorian que el zorro presumía de saber muchas mañas para poder librarse de los enemigos, de hecho, le llamaban el mil mañas, y siempre presumía como había que hacer en cada caso para huir siempre y salir bien.

-Cuántas mañas sabes tú? -preguntó el zorro

-Yo no sé más que una y media, que es subir por el primer árbol que tenga a mano y también ir detrás de la que me da de comer maullando, maullando, ..., hasta que aburrida de escucharme, me echa la comida en el plato -contestó Dorian.

-Bien pocas son...! Ya se ve que no me ganas a listo pues yo sé mil mañas y más un saco lleno -dijo el zorro.

Cuenta Dorian que un atardecer que iban hablando así, pasaron por delante de un huerto cercado con un muro, dentro oyeron cantar unas gallinas. Le propuso el zorro entrar en la huerta y le ofreció a Dorian un trozo de gallina si entraba con él. Dorian aceptó, y entró al momento en la huerta, trepando por un castaño y bajando por un peral que había del otro lado del muro.

El zorro estuvo mirando, y por fin, encontró un sitio donde la pared era más baja por fuera. Cuando estuvo dentro, entró muy despacio en el gallinero y mató rápido una gallina. Pero, cuando quiso matar la segunda, comenzaron todas a cantar y salieron dos perros que había en la casa y, detrás de ellos, el amo con una tranca en la mano.


Dorian, al verlo, trepó por el primer árbol que encontró junto al muro y saltó para fuera, pero el zorro estuvo corriendo de un lado para otro, saltando de aquí, saltando de allí, intentando saltar el muro hasta que, de pronto, lo cogieron los perros y entre ellos y el hombre lo mataron. Después, lo tiraron en el corral y lo dejaron allí enseñando los dientes.

Dorian, que había trepado a un roble, estuvo mirando todo lo que había pasado, y cuando vió que habían marchado todos, se bajó del roble y, acercándose al zorro, le dijo:

-Eh, mil mañas, te ríes o amenazas? Tú con las mil y el saco y ganó con una y media el gato!


Dorian hizo un pouco de trampa y me contó un cuento que antes había leido en un libro que me cogió. El libro es:
Contos Populares. Maruxa Barrio, Enrique Harguindey. Ed. Galaxia




sábado, 4 de febrero de 2012

Boa viaxe Wislawa Szymborska


Puiden ser eu mesma, pero sen que me sorprendese,
o que significaría
ser alguén completamente diferente.

WISLAWA SZYMBORSKA


FILLOS DA ÉPOCA



Somos fillos da nosa época,

e a nosa época é política.

Todos os teus, os meus, os nosos,os vosos

problemas diúrnos, e os nocturnos,

son problemas políticos.

Queiras ou non,

os teus xenes teñen un pasado político,

a túa pel un matiz político

e os teus ollos unha visión política.

Canto dis produce unha resonancia,

canto calas implica unha elocuencia

inevitablemente política.

Mesmo ao camiñar por bosques e pradarías

dás pasos políticos en terreo político.

Os poemas apolíticos son tamén políticos,

e no alto resplandece a lúa,

un corpo xa non luar.

Ser ou non ser, esta é a cuestión.

Que cuestión?, adiviña corazón:

unha cuestión política.

Adquirir significado político

nin sequera require ser humano.

Basta ser petróleo,

penso composto ou materia reciclada.

Ou a mesa de debates de deseño durante meses discutido:

redonda?, cadrada?, que mesa é mellor

para deliberar acerca da vida e da morte?

Mentres, perecía xente,

morrían animais,

ardían casas,

e os campos quedaban ermos

como en épocas remotas

e menos políticas.

szymborska_firr





Versión en Castelán


Pude haber sido yo misma, pero sin que me sorprendiera,
lo que habría significado
ser alguien completamente diferente.

WISLAWA SZYMBORSKA


HIJOS DE LA ÉPOCA


Somos hijos de nuestra época,

y nuestra época es política.

Todos tus, mis, nuestros, vuestros

problemas diurnos, y los nocturnos,

son problemas políticos.

Quieras o no,

tus genes tienen un pasado político,

tu piel un matiz político

y tus ojos una visión política.

Cuanto dices produce una resonancia,

cuanto callas implica una elocuencia

inevitablemente política.

Incluso al caminar por bosques y praderas

das pasos políticos en terreno político.

Los poemas apolíticos son también políticos,

y en lo alto resplandece la lunar,

un cuerpo ya no lunar.

Ser o no ser, ésta es la cuestión.

¿Qué cuestión?, adivina corazón:

una cuestión política.

Adquirir significado político

ni siquiera requiere ser humano.

Basta ser petróleo,

pienso compuesto o materia reciclada.

O la mesa de debates de diseño durante meses discutido:

¿redonda?, ¿cuadrada?, ¿qué mesa es mejor

para deliberar acerca de la vida y de la muerte?

Mientras, perecía gente,

morían animales,

ardían casas,

y los campos se quedaban yermos

como en épocas remotas

y menos políticas.


szymborska_firr

domingo, 29 de enero de 2012

Rosiña da Peza


A Rosiña cos piercings das orellas
(Rosiña con los piercings de las orejas)


Rosiña móstranos os piercings que leva no fociño.
(Rosiña nos muestra los piercings que lleva en el hocico)

Rosiña está tola por saír na Interviu, contáronlle que nesta revista saen moitas famosas.

Eu estiven a falar con ela, non quero que se faga ilusións, pois nas últimas portadas desta revista parece que a tendencia é sacalas máis "maduriñas" e ela aínda é unha rapariga.


Díxenlle que isto non funciona así, primeiro tiña que meterse nun
reality, ir á tele contar os trapos sucios da súa familia e dela mesma, pórse silicona en todo o corpo e cando xa non a coñecese nin a súa nai, o mesmo lle ofrecían saír na revista.

Non fun quen de convencela, máis ben convenceume ela a min.

Deixeille claro que non son moi boa nisto das fotos, non sei facer
photoshop.

Ela só me pediu que puxese que o dela é todo natural, non está operada de nada, pero se hai que facelo faise.





Versión en castelán



Rosiña está loca por salir en Interviu, le contaron que en esta revista salen muchas famosas.

Yo estuve hablando con ella, no quiero que se haga ilusiones, pues en las últimas portadas de esta revista parece que la tendencia es sacarlas más "maduritas" y ella aún es una muchacha.

Le dije que esto no funciona así, primero tenía que meterse en un reality, ir a la tele a contar los trapos sucios de su familia y de ella misma, ponerse silicona en todo el cuerpo y cuando ya no la conociera ni su madre, a lo mejor, le ofrecían salir en la revista.


No fui capaz de convencerla, fue ella la que me convenció a mi.


Le dejé bien claro que no soy muy buena en esto de las fotos, no sé hacer photoshop.


Ella sólo me pidió que pusiera que lo de ella es todo natural, no está operada de nada, pero si hay que hacerlo se hace.