jueves, 17 de mayo de 2012

Día das letras galegas


As Fragas do Eume 

AS PALABRAS

Vén o ar ateigado de palabras,
cada mañá chamando aos nosos vidros,
para pór a xermolar son e semente.
As palabras decote
están falando
e somos nós os xordos á mensaxe
que no seo das sílabas carrexan.
                                           Valentín Paz Andrade



lunes, 7 de mayo de 2012

Unha paisaxe nostálxica




Miraba dende a fiestra ou subía ao penedo de Foxacos para seguir mirando aquela paisaxe, sempre cara á sur, alí ao lonxe, case no horizonte... quería estar alí pero non quería abandonar o lugar onde se atopaba, ufff!,  demasiado complicado. Ela só tiña nove, dez,... anos e ninguén lle quería explicar porque non podía estar tamén nese outro lugar. Demasiados segredos, aínda que ela escoitaba..., escoitaba tantas cousas que non entendía! 

Á bisavoa tamén lle gustaba mirar, nos derradeiros anos da súa vida, pola noite, estaba convencida que vía ao seu marido que morrera había varios anos. Dicía "mira ao Manuel, xa anda dando voltas arredor da igrexa, aínda se lle vai apagar o farol". "Avoa", berraba a rapaza, mirando para ela para que lese nos seus beizos, "alí non hai ninguén". "Como que non hai ninguén pelandrana?, está o Manuel co farol ou estás cega?"


Versión en castelán

Miraba desde la ventana o subía a la peña de Foxacos para seguir mirando aquel paisaje, siempre hacia el sur, allí en la lejanía, casi en el horizonte... quería estar allí pero no quería abandonar el lugar donde se encontraba, ¡ufff!, demasiado complicado. Ella sólo tenía nueve, diez,... años y nadie le quería explicar porque no podía estar también en ese otro lugar. Demasiados secretos, aunque ella escuchaba..., ¡escuchaba tantas cosas que no entendía! 

 A la bisabuela también le gustaba mirar, en los últimos años de su vida, por la noche, estaba convencida que vía a su marido que había muerto hacía varios años. Decía "mira al Manuel, ya anda dando vueltas alrededor de la iglesia, aun se le va a apagar la farola". "Abuela", chillaba la niña, mirando para ella para que leyese en sus labios, "allí no hay nadie". "¿Cómo que no hay nadie pelandrana?, está Manuel con la farola o ¿estás ciega?"

sábado, 5 de mayo de 2012

Por fin chove!!!




Chove, chove, non para de chover
hai un mes a terra seca 
só pedía poder beber.




O cura, a nena e a vaca

O señor abade atopou na corredoira á nena da veciña que levaba unha vaca pola corda.
-E logo -díxolle- Seica levas  pastar á vaca?
-Non señor, lévoa ao boi
-Que a levas ao boi?. E vas ti soa?
-Seica sí!
-Daquela, e que non hai xente na casa?
-Hai os de sempre!
-Pois iso quen o debía facer é o teu pai.
-Meu pai non, señor, que non vale, ten que ser o boi!

Bibliografía: Antoloxía do conto popular galego, H. Harguindey e M. Barrio



Versión en castelán

Llueve, llueve, no para de llover
hace un mes la tierra seca
sólo pedía poder beber.


El cura, la niña y la vaca

El señor cura encontró en el camino a la niña de la vecina que llevaba una vaca por la cuerda.
-Y luego -le dijo- ¿Parece que llevas a  pastar a la vaca?
-No señor, la llevo al buey
-¿Qué la llevas al buey?. ¿Y vas tú sola?
-Pues sí!
-Entonces,  ¿no hay gente en tu casa?
-¡Están los de siempre!
-Pues eso quien lo debía hacer es tu padre.
-Mi padre no, señor, que no sirve, ¡tiene que ser el buey!
























































martes, 1 de mayo de 2012

A mentira e a verdade



Kalanchoe




Deste mundo na comedia
eterna, veñen e van
baixo un mesmo veo envoltas
a mentira e a verdade;
por iso ao velas o home
tras do máxico cendal
que vela a face de entrambas,
nunca pode adivinar
con certeza cal é delas
  a mentira ou a verdade.


 Versión orixinal 

                    De este mundo en la comedia

                       eterna, vienen y van
                     bajo un mismo velo envueltas
                       la mentira y la verdad;
                     por eso al verlas el hombre
                       tras del mágico cendal
                     que vela la faz de entrambas,
                       nunca puede adivinar
                     con certeza cuál es de ellas
                       la mentira o la verdad.
A orillas del Sar, Rosalía de Castro

miércoles, 25 de abril de 2012

25 de abril e o acivro en flor

Esta é unha homenaxe  aos nosos irmáns de Portugal, no aniversario da Revolução dos Cravos.

 



Traducción al castellano

Grândola, villa morena
Tierra de la fraternidad
El pueblo es quién más ordena
Dentro de ti, oh ciudad
Dentro de ti, oh ciudad
El pueblo es quién más ordena
Tierra de la fraternidad
Grândola, villa morena
En cada esquina un amigo
En cada rostro igualdad
Grândola, villa morena
Tierra de la fraternidad
Tierra de la fraternidad
Grândola, villa morena
En cada rostro igualdad
El pueblo es quién más ordena
A la sombra de una encina
Que ya no sabía la edad
Juré tener por compañera
Grândola tu voluntad
Grândola tu voluntad
Juré tener por compañera
A la sombra de una encina
Que ya no sabía la edad




Acivro en flor, a árbore máis fermosa do meu xardín






















sábado, 21 de abril de 2012

A fada na mitoloxía galega


























Ceanothus thyrsiflorus var. repens: Ceanoto,  Lilo de California

 

 

A fada non equivale á palabra castelán "hada". Cómpre evitar confusións que xa teñen dado lugar a moitas elucubracións innecesarias. O que en castelán se denomina "hada" e "mora" e os asturianos chaman "xana" vén sendo o que nós, os galegos, denominamos "moura" que é a palabra máis  significativa, e noutros contextos "dona, doncela, señora, encanto". A Moura galega é a Moira grega, a Parca latina, a Fairy inglesa, a Fée francesa, a Lamiña e a Mari vascas, etc.

A fada, do latín "factum", (destino ou sorte), é un sino que vai coas persoas, queirámolo ou non, durante toda a vida ou nalgún momento desta, máis ou menos longo. Así, por unha mala fada, un pode ser lobishome e por unha boa fada, ser sandador.

As fadas de nacemento poden ser debidas ao día no que se nace (por exemplo, o 24 de decembro), o lugar que ocupa no mundo (ser o sétimo ou noveno irmán varón ou muller), por non ser bautizado debidamente, por ter unha marca de nacemento, ou por outras circunstancias.

Outras fadas adquírense por maldición dos pais ou doutra persoa, por ser bautizado co óleo dos defuntos, etc.

Non hai xeito de escapar da fada ata que esta se cumpre ou pasa o tempo necesario, aínda que ás veces facer sangue, queimar a pel de lobo, etc., poden acurtar o tempo de fadario(sorte, destino).

A orixe da palabra castelán debe buscarse na italiana "fata", que deriva do mesmo "fatum", pois as parcas, as moiras, como sabemos, eran as que tecían o destino, ou sexa o fío da vida dos humanos.  Víñano visitar a cada un cando nacía. Unha idea deu orixe  a outra, as "Moiras" ás Mouras e o "fatum" á fada.

Bibliografía: Dicionario dos seres míticos galegos, Xoán R. Cuba, Antonio Reigosa, Xosé Miranda.

 

Versión en castelán

 

La "fada" no equivale a la palabra castellana "hada". Es necesario evitar confusiones que ya han dado lugar a muchas elucubraciones innecesarias. El que en castellano se denomina "hada" y "mora" y los asturianos llaman "xana" viene siendo lo que nosotros, los gallegos, denominamos "moura" que es la palabra más  significativa, y en otros contextos "doña, doncella, señora, señorita, encanto". La "Moura" gallega es la Moira griega, la Parca latina, la Fairy inglesa, la Fée francesa, la Lamiña y la Mari vascas, etc.
 

La "fada", de "factum", (destino o suerte), es un sino que va con las personas, lo queramos o no, durante toda la vida o en algún momento de esta, más o menos largo. Así, por una mala fada, uno puede ser un hombre lobo y por una buena fada, ser sanador.
 

Las fadas de nacimiento pueden ser debidas al día en el que se nace (por ejemplo, el 24 de diciembre), el lugar que ocupa en el mundo (ser el séptimo o noveno hermano varón o mujer), por no ser bautizado debidamente, por tener una marca de nacimiento, o por otras circunstancias.
 

Otras fadas se adquieren por maldición de los padres o de otra persona, por ser bautizado con el óleo de los difuntos, etc.
 

No hay manera de escapar de la "fada" hasta que ésta se cumple o pasa el tiempo necesario, aunque a veces hacer sangre, quemar la piel de lobo, etc., pueden acortar el tiempo de "fadario" (sino, suerte, destino).
 

El origen de la palabra castellana debe buscarse en la italiana "fata", que deriva del mismo "fatum", pues las parcas, las moiras, como sabemos, eran las que tejían el destino, o sea el hilo de la vida de los humanos.  Venían a visitar a cada uno cuando nacía. Una idea dio origen  a otra, las "Moiras" a las Mouras y el "fatum" a la fada. 

 



martes, 17 de abril de 2012

Dexter dixo: Dispara