lunes 9 de noviembre de 2009

As palabras


Cogordo, chouparro (Lepiota proceda)

Níscalos (Lactarius deliciosus)

Días de choiva e cogumelos




Vou escribindo versos,
levantando palabra tras palabra,
un libro para os teus ollos,
unha pequena casa
na soidade do mundo,
no outeiro da montaña.

Vou escribindo versos,

palabra tras palabra,
contraditoriamente.

Digo unhas veces si, metade da alma,
digo outras veces non
e perdo o rumbo e a esperanza.

Digo si, se ti estás
nos meus eidos, amada.
Penso que mereceu vivir
solo por atoparte a ti, rapaza,
soamente por un bico
dos teus beizos de agua.

Non aturo a inxustiza e a crueldade
benditas por hisopos e campás.
E para acabar, non podo
andar da morte na compaña.

Digo non, digo si,
unha palabra afirma, outra palabra
—digo si, digo non—,
nega, blasfema, mata.
Do si para o non, do non para o si,
a alma dividida e anguriada
vai levantando versos cada tarde,
pedra tras pedra na montaña.

Un día heime deitar a mal morrer,
e quedarei sen mans e sen palabras,
un día heime deitar...

Por iso agora teño que xuntalas,
e erguelas ben de présa
e con elas facer a nosa casa.

Non. O vento no teu colo, Antón Tovar



Versión en castelán


Voy escribiendo versos,
levantando palabras tras palabra,

un libro para tus ojos,

una pequeña casa

en la soledad del mundo,

en la colina de la montaña.


Voy escribiendo versos,

palabra tras palabra,

contradictoriamente.


Digo unas veces sí, mitad del alma,

digo otras veces no

y pierdo el rumbo y la esperanza.


Digo sí, si tu estás

en mis campos, amada.


Pienso que mereció vivir

solo por encontrarte a ti, chavala,

solamente por un beso

de tus labios de agua.


No aguanto la injusticia y la crueldad

benditas por hisopos y campanas.

Y para acabar, no puedo

andar con la muerte en compaña.


Digo no, digo sí,

una palabra afirma, otra palabra
,
-digo sí, digo no-,

niega, blasfema, mata.


Del sí para el no, del no para lo sí,

el alma dividida y angustiada

va levantando versos cada tarde,

piedra tras piedra en la montaña.


Un día me he de acostar para mal morir,

y quedaré sin manos y sin palabras,

un día me he acostar...


Por eso ahora tengo que juntarlas,

y levantarlas muy de prisa

y con ellas hacer nuestra casa.

jueves 5 de noviembre de 2009

O medo



Sempre fun moi medrosa, aló na prehistoria, cando era nena combatía o medo cantando, isto ocorreu mentres non me dei conta do mal que o facía.
Este poema describe moi ben o que eu sentía, a vella do poema para min era a voz da miña avoa que dende que a perdín xamais me abandoou o medo.


Cando o corvo da noite se pousaba
nas derradeiras luces do solpor
os meus ollos de neno
enchíanse de bágoas e de lóstregos.

O vento que fungaba nas vereas
era un home langrán envolto en brétema
cun fol ó lombo para levar meniños

As árbores semellaban
pantasmas de cabalos desbocados
galopando os eidos.

Un medo que me viña
das raíces do mundo
tremíame no sangue,

Pasaba o xornaleiro asubiando
con dous luceiros prendidos na aixada,
e eu tiña medo.

Pasaba o cazador
con abafantes cans
arrecendendo a toxos e carqueixas
e eu tiña medo.

Pasaban de ruada os fortes mozos
que voltaron da guerra tan contentos,
e eu tiña medo.

Ao pasar ó meu lado e verme os ollos,
alporizados, pasmos, dicíanme:
"Non teñas medo"
e eu tiña medo.

Solo cando chegaba ós meus ouvidos
a doce voz de mel da miña vella,

eu xa non tiña medo.

Agora non comprendo
como aquel ser cativo,
aquela vella nena tan feble,
(nos seus ollos azuis
había luces de amenceres novos)
podía escorrentar tan grande medo.

Celso Emilio Ferreiro, O soño sulagado




Versión en castelán


Siempre fui muy miedosa, allá en la prehistoria, cuando era niña combatía el miedo cantando, esto ocurrió mientras no me di cuenta de lo mal que lo hacía. Este poema describe muy bien lo que yo sentía, la vieja del poema para mí era la voz de mi abuela que desde que la perdí jamás me abandoou el miedo.

Cuando el cuervo de la noche se posaba
en las últimas luces del atardecer
mis ojos de niño
se llenaban de lágrimas y de relámpagos.

El viento que bufaba en los caminos
era un hombre holgazán envuelto en niebla
con un odre a la esplada para llevar niños

Los árboles semejaban
fantasma de caballos desbocados
galopando los campos.

Un miedo que me venía
de las raíces del mundo
me temblaba en la sangre,

Pasaba el jornalero silbando
con dos luceros prendidos en la azada,
y yo tenía miedo.

Pasaba el cazador
con abafantes perros
oliendo a tojos y carquesias
y yo tenía miedo.

Pasaban de fiesta los fuertes mozos
que volvieron de la guerra tan contentos,
y
yo tenía miedo.

Al pasar a mi lado y verme los ojos,
alterados, pasmados, me decían:
"No tengas miedo"
y yo tenía miedo.

Sólo cuando llegaba a mis oídos

la dulce voz de miel de mi vieja,

yo ya no tenía miedo.


Ahora no comprendo
como aquel ser pequeño,
aquella vieja niña tan endeble,
(en sus ojos azules
había luces de amaneceres jóvenes)
podía ahuyentar tan grande miedo.

martes 3 de noviembre de 2009

A confesión




-Tes algo máis que confesar?

-Ter..., teño, pero...


-Pero que?


-Que teño medo de que vostede o vai dicir.


-Ti estás tolo rapaz!. Non sabes que aquí non se dí nada?


-Aquí non, pero noutro sitio, quen sabe!


-Nin aquí nin noutro lado. Primeiro temos que morrer que descubrir nada do que aquí nos contan.


-Pois entón, voullo dicir, pero...


-Pero que?


-Que non sei se o dirá.


-Está sabido. E acaba se queres. Xesús!, que rapaz máis desconfiado!


-Non lle é un pecado só, que son tres apegados.


-Así sea un cento; e confesa logo e acaba que Deus todo perdoa.


-Pois foille que...eu non sei se llo diga...


-Mira, ou te confesas, ou te levantas, pois xa me estás mareando un pouco máis da conta.


-Andaba co gando e roubeille as pedras dun valado ao tío Cazolas.


-Mellor, non digas a quen, non importa sabelo.


- É que non quero que el o saiba, senón esnaquízame.


-E para que non o saiba, dilo. E que fixeches coas pedras?


- Un forno para asar castañas. Pero non as roubei, que as levei da miña casa.


-Daquela, non roubaches máis cás pedras?
.


-Non señor cura, pero non sei como raio saltou unha muxica e prendeu o lume na toxeira e ardeu máis dun carro de toxos. E neguei que fose eu.


-Os rapaces sodes o demo! De modo que eu non vexo máis que dous pecados: un roubar as pedras e outro a mentira de negar que queimaches os toxos, por que con malicia non o farías?


-Non señor, pero, e logo o do forno...!


-Niso non vexo que haxa pecado.


- Pois a cartilla di: "
non fornicar".

-Tes razón, home, tes razón!. Pois mira, non forniques máis en toda a túa vida que se non has de ser canteiro, non perderás gran cousa.


Como era día de precepto, xantaron os cregos na casa do cura da parroquia e na conversa animada, o cura contou o que lle pasara cun rapaz no confesonario, armouse un rebumbio cos risos e o criado do cura arrimou o oído á porta para ver do que falaban e cando escoitou o que dicían, abriu a porta e metendo a cabeza, dirixiuse ao crego, e díxolle moi cabreado:


-Vostede ve?, Vostede ve? Eu non lle dixen que o había de dicir?.


Contiños da terra, Manuel Garcia Barros





Versión en castelán

-¿Tienes algo más que confesar?

-Tener..., tengo, pero...

-¿Pero qué?

-Que tengo miedo de que usted lo vaya a contar.

-¡Tu estás loco muchacho!. ¿No sabes que aquí no se cuenta nada?

-Aquí no, pero en otro sitio, ¡quien sabe!

-Ni aquí ni en otro lado. Primero tenemos que morir que descubrir nada de lo que aquí nos cuentan.

-Pues entonces, se lo voy a decir, pero...

-¿Pero qué?

-Que no sé si lo dirá.

-Está sabido. Y acaba si quieres. ¡Jesús!, ¡que crio más desconfiado!

-No es un pecado solo, que son tres pegados.

-Así sea un ciento; y confiesa ya y acaba que todo se perdona.

-Pues fue qué...yo no sé si se lo diga...

-Mira, o te confiesas, o te levantas, pues ya me estás mareando un poco más de la cuenta.

-Andaba con el ganado y le robé las piedras del muro al tío Cazolas.
-Mejor, no digas a quien, no es importante saberlo.


- Es que no quiero que él lo sepa, sino me despedaza.

-Y para que no lo sepa, lo dices. Y ¿qué hiciste con las piedras?

- Un horno* (forno) para asar castañas. Pero no las robé, que las llevé de mi casa.

-Entonces, ¿no robaste más que las piedras?

-No señor cura, pero no sé como saltó una chispa y prendió el fuego en el tojal y ardió más de un carro de tojos. Y negué que hubiera sido yo.

-¡Los chavales sois el diablo! De modo que yo no veo más que dos pecados: un robar las piedras y otro la mentira de negar que quemaste los tojos, ¿por qué con malicia no lo harías?

-No señor, pero, y ¡luego lo del horno (forno)...!

-En eso no veo que haya pecado.

- Pues la cartilla dice: "no fornicar".

-¡Tienes razón, hombre, tienes razón! Pues mira, no forniques más en toda tu vida que se no has de ser cantero, y no perderás gran cosa.

Como era día de precepto, almorzaron los curas en l casa del cura de la parroquia y en una conversación animada, el cura contó lo que le había pasado con un muchacho en el confesonario, se armó un jaleo con las risas y el criado del cura acercó el oído a la puerta para ver de que hablaban y cuando escuchó lo que decían, abrió la puerta metiendo la cabeza, y dirigiéndose al cura, le dice muy enfadado:

-¿Usted ve?, ¿Usted ve? ¿Yo no le dije que iba a decirlo?.


viernes 30 de octubre de 2009

Onde estaba o señor Rajoy?




Moitos pensan que o señor Rajoy estaba a visitar ao profeta Xob soterrado no centro de Iraq, pero non é verdade, estaba en Babia cazando, aí teñen o video. Aínda que él pensa que estivo en xalundes dende xacando.


Santo Xob de Léon Bonnat (1880), Museo del Louvre, París

Así falamos os galegos cando alguén está distraído:

Andar co sentido no aire


Andar coa troita


Andar nos biosbardos


Estar feito un papaínas


Estar na aldea e non ver as casas


Estar pensando na morte da ovella e non saber de que mal morreu ela


Oír campás e non saber onde as tocan


Pensar en xalundes




Versión en castelán

Muchos piensan que el señor Rajoy estaba visitando al profeta Job enterrado en el centro de Irak, pero no es verdad, estaba en Babia cazando, ahí tienen el video. Aunque él piensa que estuvo "no sabe donde" desde "no sabe cuando"
Dichos gallegos de cuando alguien está distraído:


Andar con el sentido en el aire



Andar con la trucha



Andar en los gamasinos



Estar hecho un papaínas



Estar en la aldea y no ver las casas



Estar pensando en la muerte de la oveja y no saber de que mal murió ella



Oír campanas y no saber dónde las tocan



Pensar en un lugar indeterminado

jueves 29 de octubre de 2009

Herba do cego



Coñecen o conto aquel que fala dun boneto que lle medraba o nariz cando contaba trolas???



Produtos da terra; Pimentos, tomates e berenxenas



A herba do cego

Onde dixen digo, digo...

Feijóo non suprimirá os 200 euros para as pensións non contributivas. Afirma que as contas teñen unha partida para esta axuda, pero quitará os cartos do fondo de continxencia.
"Sabemos escoitar, sabemos reflexionar e sabemos decidir", expuxo Feijóo.



A Poussin, o normando,
pedíronlle o agasallo máis fermoso
do mundo antigo
para un museo de Roma.

Non perdeu unha hora.

Elixiu unha presa de terra.

Esa materia estraña,
esa masa de sombras
que leveda coa aurora.

Un puñado de terra,
unha cotra de sangue,

unha pútrida alma
salgada

co po de mármore das estatuas.
Unha presa de terra,
un rescaldo de invernos,
o mundo antigo a soñar
na elevación da estruga,

da herba de cego,
no molde dunha man.


Manuel Rivas, "A desaparición da neve"


En Castelán

A Poussin, el normando,
le pidieron el regalo más hermoso
del mundo antiguo
para un museo de Roma.

No perdió ni una hora.

Eligió un puñado de tierra.


Esa materia extraña,
esa masa de sombras

que fermenta con la aurora.

Un puñado de tierra,
una costra de sangre,
una pútrida alma
salada
con el polvo de mármol de las estatuas.

Un puñado de tierra,
un rescoldo de los inviernos,
un mundo antiguo soñando
con la elevación de la ortiga,

de la hierba de ciego,
en el molde de una mano.

martes 27 de octubre de 2009

E seguimos... castigando ao galego



Á Isadora aínda lle queda moito por aprender, pero esfórzase


Sofía, a miña gata sabia, agora adícase a vender mazás. Por iso da crise


Non hai ninguén na Xunta de Galiza que sexa capaz de facer os exames orixinais en galego, sen ter que traducilos do castelán ou senón revisalos despois de pasalos polo tradutor???

Non quero ser mal pensada, pero non sería unha man negra que quixera castigar aos opositores que elixiran por dereito, o exame en galego???

Isto sería un delito, non si???

Onte publiquei unha entrada no meu blog "Dúbidas sobre a lingua" co título "As grallas no exame da Xunta". Nun principio tíñaa preparada para sacar neste blog, pero no último momento decidín que era máis apropiada para o outro blog.
Hoxe, aquí quero dicirvos o que eu sentín cando en Vieiros lin o que ocorrera nos últimos exames de oposición á Xunta. Non o podía crer, isto máis ben parece un chiste de mal gusto que unha realidade pura e dura.
As persoas que decidiron utilizar o seu dereito a facer o exame en galego encontráronse cun montón de erros que en moitos casos era imposible saber o que era.
"sentenza xudicial asine" en vez de sentenza xudicial firme
"adscrito á ría"
en vez de adscrito á Consellería

"órgano de ado
" en vez de administración do Estado

"secretario de ión" en vez de secretario da Corporación
Só son catro exemplos, hai que recoñecer que un erro cométeo calquera, pero tantos, tantos eu penso que nin o tradutor.

Non serei mal pensada???


http://www.vieiros.com/nova/76873/tradutor-automatico-desidia-ou-pouco-galego-na-escola

Neste enlace tedes os exames orixinais para se queredes comprobar e ver todos os erros, eu no meu blog "Dúbidas sobra a ligua" puxen algúns máis que encontrei.

http://www.vieiros.com/media/vieiros/pdf/exercicio_oposicion_erros.pdf






Versión en castelán

¿¿¿No hay nadie en la Xunta de Galiza que sea capaz de hacer los exámenes originales en gallego, sin tener que traducirlos del castellano o sino revisarlos después de pasarlos por el traductor???

¿¿¿No quiero ser mal pensada, pero no sería "una mano negra" que habría querido castigar a los opositores que eligieron por derecho, el examen en gallego???


Esto sería un delito, ¿¿¿no es verdad???

Ayer publiqué una entrada en mi blog "Dúbidas sobre a lingua" con el título "As grallas no exame da Xunta". En un principio la tenía preparada para sacar en este blog, pero en el último momento decidí que era más apropiada para el otro blog.


Hoy, aquí quiero deciros lo que yo sentí cuando en Vieiros leí lo que había ocurrido en los últimos exámenes de oposición a la Xunta. No lo podía creer, esto más bien parece un chiste de mal gusto que una realidad pura y dura.


Las personas que decidieron utilizar su derecho a hacer el examen en gallego se encontraron con un montón de errores que en muchos casos era imposible saber lo que era.


"sentencia judicial asine" en vez de sentencia judicial firme
"adscrito a la ría" en vez de adscrito a la Consejería
"órgano de ado" en vez de administración del Estado
"secretario de ión" en vez de secretario de la Corporación


Sólo son cuatro ejemplos, hay que reconocer que un error lo comete cualquiera, pero tantos, tantos yo pienso que ni el traductor.

¿¿¿No seré mal pensada???


En los enlaces que están más arriba tenéis los exámenes originales para si queréis comprobar y ver todos los errores, yo en mi blog "Dúbidas sobre a lingua" puse algunos errores más, que encontré en los exámenes


jueves 22 de octubre de 2009

A Raposa e o Lobo


Así quedou a auga do río no que estivo a raposa e o lobo a pescar




Foise un día a raposa xunto do lobo e díxolle:

-Hoxe levei unha fartura de troitas que comín as que quixen.

-E logo como fixo para collelas, comadre?


-Pois atei unha cesta ao rabo e metinme no río dicindo: "Troitas á cesta e peixes ao rabo" e encheuse tanto que case non podía con ela para sacala.

-Pois esta noite vou eu -dixo o lobo.

Aquela noite caía unha xeada que metía medo, mais o lobo tiña tantas ganas de troitas que non se arredou polo frío que podía facer e foi onda a raposa para que lle atase a cesta ao rabo. A raposa, de cando en cando, pillaba unha pedra e botáballa na cesta e el dicía:

-Ai, comadre, como pesa!

Afondou a cesta co pe
so das pedras e a raposa dicíalle ao lobo que non tivese présa, que canto máis tempo estivese no río máis se lle enchía a cesta. A xeada apertaba cada vez máis de xeito que, cando o lobo se decatou, encarambeláranse o río e quedara preso polo rabo. Entón chamou pola raposa dicíndolle:

-Ai, comadre, vai buscar uns martelos, para romper os carambelos, pero vaia por lonxe dos palleiros que non o sintan os cadelos.

A raposa, en vez de ir por lonxe dos palleiros, ía o máis preto deles que podía. O lobo ao ver por onde ía, berroulle desesperado:

-Por lonxe dos palleiros, señora comadre!. Por lonxe dos palleiros!

E a raposa respondíalle:

-Que vaia por onde os palleiros? Xa vou! Xa vou!

E fixo de maneira que alborotou a todos os cans do lugar, que se botaron detrás dela. E a condenada, en lugar de ir por lonxe de onde estaba o lobo, colleu dereito a el. Cando o lobo viu que ía cara a el aquel fato de cans, berroulle á raposa:

-Por alá! Por alá, con esa xentiña!

E a raposa respondíalle:

-Que vaia axiña? Xa vou! Xa vou!


E foi pasando mesmo ao carón do lobo. Os cans botáronse todos a el de maneira que se viu tan aper
tado que se puxo a tirar con toda a forza ata que se deu soltado, mais quedoulle arrincado o rabo. E despois o lobo ía fuxindo por unha costa arriba, vertendo o sangue pola ferida en tanto que a raposa lle berraba:

-Quen será aquel guilindeiro que vai por aquel lombeiro cichando sangue polo traseiro?


Antoloxía do conto popular galego



El presidente del PP, Mariano Rajoy, y Esperanza Aguirre conversan durante un desayuno informativo (Efe).


Castelán


Fue un día la zorra junto al lobo y le dijo:

-Hoy pesqué una abundancia de truchas que comí las que quise.

-¿Y luego como hizo para cogerlas, comadre?

-Pues até una cesta al rabo y me metí en el río diciendo: "Truchas a la cesta y peces al rabo" y se llenó tanto que casi no podía con ella para sacarla.

-Pues esta noche voy yo -dijo el lobo.

Aquella noche caía una helada que metía miedo, pero el lobo tenía tantas ganas de truchas que no le dio miedo el frío que podía hacer y fue junto a la zorra para que le atara la cesta al rabo.
La zorra, de cuando en cuando, cogía una piedra y se la echaba en la cesta y él decía:

-¡Ay, comadre, como pesa!

Se hundió la cesta con el peso de las piedras y la zorra le decía al lobo que no tuviera prisa, que cuanto más tiempo estuviera en el río más se le llenaba la cesta.
La helada apretaba cada vez más de suerte que, cuando el lobo se enteró, se había congelado el río y había quedado preso por el rabo. Entonces llamó por la zorra diciéndole:

-Ay, comadre, vaya a buscar unos martillos, para romper el hielo, pero vaya lejos de los pajares para que no la oigan los perros.

La zorra, en vez de ir alejada de los pajares, iba lo más cerca que podía. El lobo al ver por donde iba, le chilló desesperado:

-¡Lejos de los pajares, señora comadre! ¡Lejos de los pajares!

Y la zorra le respondía:

-¿Qué vaya por los pajares? ¡Ya voy! ¡Ya voy!

E hizo de forma que enfureció a todos los perros del lugar, y estos comenzaron a correr detrás de ella. Y la "astuta", en lugar de ir lejos de donde estaba el lobo, fue hacia él.
Cuando el lobo vio que iba hacia él aquella jauría, le chilló a la zorra:

-¡Por allá! ¡Por allá, con esa gente!

Y la zorra le respondía:

-¿Qué vaya enseguida? ¡Ya voy! ¡Ya voy!

Y fue hacia a donde estaba el lobo. Los perros se echaron todos a él de manera que se vio tan apurado que se puso a tirar con todas sus fuerzas hasta que consiguió soltarse, pero arrancó el rabo.
Y después el lobo iba huyendo por una cuesta arriba, vertiendo la sangre por la herida en tanto que la zorra le chillaba:

-¿Quién será aquel gilipollas que va por aquel costero echando sangre por trasero?