Groucho, ao que lle gusta xogar cos paus

Xena, a miña amiga

Bidueiro, bido, bídalo, bidueira

Esta árbore en Galicia está presente na práctica totalidade do territorio. O bidueiro resiste condicións climáticas duras, como fríos invernais intensos, ventos e nevadas. É moi resistente a xeadas e alcanza en Galicia cotas non superadas por ningunha outra frondosa, chegando aos 1700 m. Non soporta as condicións climáticas mediterráneas, requirindo elevada humidade ambiental durante case todo o ano. Así, na Galicia meridional, con veráns máis secos, aparece de forma natural unicamente nas proximidades dos cursos de auga ou en zonas con chan relativamente húmido todo o ano. É unha especie moi rústica e pouco exixente en canto á calidade dos chans. O temperamento do bidueiro é de luz, polo que non lle vai ben, desde a primeira idade, a cuberta arbórea. Considérase unha especie de temperamento robusto e colonizadora. Nos montes galegos nos que vexeta ben apreciase a miúdo como coloniza os brezais e en xeral as matogueiras de degradación avanzada, en terreos devastados por continuos incendios. O bidueiro alcanza normalmente os 15 - 20 m de altura, presentando copa redondeada que produce pouca sombra. É unha especie pouco lonxeva que non excede normalmente os 130 anos. As raíces son pouco profundas e estendidas. A madeira é de coloración branca a branca-amarelada.

O bidueiro e os celtas
É a árbore do Inicio para os celtas, é o primeiro mes arbóreo, que percorre o ciclo que vai desde o 24 de decembro ao 20 de xaneiro do calendario actual, é dicir estamos no mes do bidueiro.

Os druídas e celtas en xeral adoptárono como inspiración para a súa roda anual e déronlle a primeira letra do seu alfabeto, o inicio, Beth.Os druídas, facían unhas incisiones no seu tronco onde recollían a súa savia azucrarada que se utilizaba nas celebracións. Ademais, este ritual da incisión no bidueiro, era un xesto para liberar o espírito da árbore, no preciso momento no que o sol empezaba a lucir con máis forza. Nos costumes druídicas, con todo, a utilización tiña un continuo uso ao longo do ciclo anual e cada unha das súas partes era un remedio ou produto concreto. A súa madeira ata se utilizou para fins máis domésticos, por exemplo os mangos das escobas e manufacturas de teas. E a súa cortiza empregouse para escribir. Os celtas usaban as variñas das súas pólas para tocar os carreiros e afastar os espíritos e tamén, se utilizou para outro mester como: dar lategazos aos delincuentes na Gran Bretaña. Na tradición celta esta árbore, invítanos á meditación, ao recollemento a escoitar lendas e sagas dos antepasados, todo iso mentres a madeira do bidueiro arde nunha fogueira.

O acivro

O acivro, (acibreiro, xardón, acebiño, acevo, acibeira, acivreiro, acibra, acibreira, cebro, escornacabras, rascacú, vellebrán, xando, xardeira), (Ilex aquifolium L.) é un arbusto de 2-5 m de altura (chegando o cultivado aos 20 m) que pode vivir moitísimo tempo, rexistrándose casos de até 300 anos. As follas son coriáceas coas beiras onduladas e espiñentas permanecendo todo o ano na planta sendo, polo tanto, perennifolia. É unha planta dioica: ten flores unisexuais, masculinas e femininas, en individuos distintos; sendo de cores brancas. O froito, de cor vermello, é unha boliña do tamaño dun chícharo con 3-4 sementes duras que madurece en outubro e permanece na planta durante varios meses. Certos animais, como a pita de monte (Tetrao urogallus), comen os seus froitos e expulsan as sementes cos excrementos logrando así a propagación da especie.

Na Galicia é unha árbore protexida, atópase sobre todo nas montañas do interior: Na serra de San Mamede; na serra dos Ancares; no Incio; no val do Lóuzara, no monte Oribio do concello de Samos; no Courel, sobre todo na Devesa da Rogueira. Atopamos acivros preto da costa como na fermosa fraga de Caaveiro ou mesmo os corpulentos especímenes da parroquia de Morgadáns (concello de Gondomar).

Os froitos son tóxicos para as persoas orixinando diarreas, convulsións e mesmo a morte en nenos e nenas. As follas teñen propiedades febrífugas, sudoríficas, diuréticas e laxantes. Segundo a medicina popular a cortiza do acivro, macerada en auga, axuda a curar a epilepsia.
A madeira, de cor claro e difícil de traballar, usouse, tinguida de negro, para substituír ao ébano. As pólas novas para mangos de cazolas e tamén para as aguilloadas, varas longas cunha punta de ferro no extremo usada para picar ou aguilloar aos bois, cabalos e outros animais e que aínda non hai moito tempo estaban a venda nas feiras do país.
Coa casca faise o visgo ou liga, produto gomoso empregado para cazar pequenos paxaros vivos( xílgaros, reiseñores,...).

Hai moitos anos usábase a póla do acivro para acadar o amor dunha moza. O ritual era o siguinte: Córtase unha póla de acivro a noite de San Xoán e pásase 13 veces por baixo das ondas do mar, rezando un credo de cada vez, e despois con ela tócase a moza elixida.

O feito de ter follas e froitos durante o inverno foi considerado como un símbolo da vida que aguanta o esmorecemento do resto da vexetación durante esa estación do ano. O costume de usar pólas de acivro no tempo do Nadal ven do moi antigo;os celtas, entre outros, na entrada do inverno, puñan nos seu cuartos pólas de acivro e para os romanos estaba asociado ás festas saturnais celebradas a finais de decembro na honra do deus da sementeira e da agricultura: Saturno.
Precisamente as pólas que teñen máis interese para a ornamentación son as de pés femias (as que teñen os froitos). Por outra banda, nas zonas boscosas de montaña e de cheo no inverno cando outro tipo de vexetación escasea, os froitos e follas do acivro constitúen o case o único alimento dunha importante comunidade de vertebrados (roedores, herbívoros e aves) como a pita de monte, corzo e tordo. A mesta follaxe da lugar a que a temperatura no interior dun acivro chegue a ser uns 4ºC superior á temperatura no exterior polo que serve de acubillo de moitos paxariños que escapan así das ventiscas e nevaradas e incluso tamén se esconden dos seus predadores naturais como o miñato (Búteo búteo) e o azor (Accipiter gentiles). Estudos feitos nos Ancares demostran que no cru inverno un 67% dos paxaros foron atopados vivindo nos acivros.

Unha antiga historia celta "O rei carballo e o rei acivro" que se representaba a comenzos do inverno conta como na rolda dos ciclos naturais, o rei acivro é dono e señor da parte escura e fría do ano e que toma o relevo de soberanía do rei carballo que gozou dos meses máis luminosos e cálidos"

O Hermafrodito

No libro IV da Metamorfose, Ovidio cóntanos a historía do Hermafrodito.
Este era fillo de Afrodita e de Hermes, en honra dos cales recibiu o seu nome, unha mestura do dos seus pais. Pero Afrodita (Venus, en latín), ao sentirse culpable de adulterio, separouse do seu fillo e deixouno no monte Ida (en Frixia) ao cuidado das ninfas do monte (As Náyades), por quen foi criado.
Co paso do tempo, o neno converteuse nun mozo de gran beleza. Un bo día, Hermafrodito decidiu saír a percorrer as terras gregas. Indo de camiño a Caria, en Halicarnaso, o exceso de calor daquel día fíxoo aproximarse a un lago para refrescarse, e sacándose a roupa, púxose a nadar espido. A náyade Salmacis, que é a única ninfa a quen el non coñece, pasa o seu tempo mergullándose no seu propio lago, peiteando os cabelos cun peite de madeira de buxo ou co corpo envolto nun vestido transparente, deitase sobre as follas brandas ou nas herbas e tamén noutras ocasións recolle flores. Precisamente estaba recollendo flores cando viu ao mozo, e ao observar o seu corpo espido, sentiu unha atracción inmediata cara a el e non tardou en espirse e achegárselle para tratar de conquistalo, pero o mozo resistiuse.
Aínda así, a ninfa non desestiu no seu empeño e abrazouno fortemente, arrastrando ao fondo, mentres loitaba con el, suplicou aos deuses que non separasen os seus corpos, dicindo: Aínda que loites, maldito, non por iso vas fuxir! Deuses, facede que nada poida xamais separalo de min nin separarme del!. Os deuses, atendendo a súa súplica, concedéronlle o seu desexo e ambos corpos fusionáronse para sempre nun só ser, de dobre sexo.
Hermafrodito suplicou aos seus pais, os deuses, que todo mozo que se bañase naquel lago correse a súa mesma sorte. Desta forma, o lago arrebataría a virilidad a todo aquel que se bañase nel, tal como así llo concederon os deuses.
Este mito deu orixe ao uso da expresión Hermafrodita, para describir ás persoas intersexuais.

Danae

Danae. Gustav Klimt

Danae era filla de Acrisio, rei de Argos e de Eurídice. Este rei soubo por un oráculo que o seu neto lle arrebataría o trono, polo que decidiu encerrar á súa única filla nunha torre de bronce co fin de que non chegase a coñecer a ningún home e impedir deste xeito chegar a ter unha descendencia que co tempo poría en perigo a súa vida.
Unha vez Xupiter/Zeus decatouse da beleza e os encantos da nova princesa prisioneira e decidiu posuíla. Para iso metamorfeouse en choiva de ouro e entrou na torre onde se atopaba Danae.
As razóns do seu cambio de forma habería que buscalas tanto no seu interese de non espertar as sospeitas da súa esposa Xuno/Hera, como no interese de poder burlar a vixilancia de Acrisio.
Tras as relacións de Zeus con Danae, esta queda embarazada e dá a luz a Perseo.
O rei de Argos, que non se cre a fecundación divina, manda que ambos sexan arroxados ao mar nun baúl. Finalmente arribarán na illa de Séfiros onde serán salvados e recollidos por Dictis, irmán do tirano Polidectes.
Algúns anos máis tarde, Polidectes, o rei, namorouse de Danae e quixo afastar a Perseo, que se convertera nun mozo moi valeroso . Durante un banquete e recorrendo ao engano, conseguiu facerlle prometer que traería a cabeza dunha das tres gorgonas, Medusa, un monstro con cabelos de serpe e un rostro tan aterrador que convertía en pedra a todo aquel que se atrevía a miralo, tarefa que se consideraba imposible.
Partiu, Perseo, á aventura e grazas á súa astucia arrebatoulles ás parcas o seu único ollo e así conseguiu que lle indicasen o camiño cara ás ninfas, as cales lle deron unhas sandalias aladas, un zurrón e o casco de Hades, que facía do seu portador invisible e Atenea agasallouno cun escudo máxico para que non tivese que mirar directamente ao monstro, para rematar, Hermes proporcionoulle unha afiada fouce de aceiro para cortar a cabeza. Cando chegou á morada das gorgonas, estas estaban durmidas, así que aproveitou e cortou a cabeza da que era mortal e fuxiu co casco que o facía invisible. Finalmente, o mozo regresou ao ano seguinte a Séfiros logo de diversas aventuras, xusto a tempo de rescatar a Dánae e a Dictis que estaban refuxiados nun templo fuxindo de Polidectes, polo que lle ensinou a este a cabeza de Medusa petrificándoo, seguidamente ao decatarse que Dictis defendera a Danae dos continuos ataques de Polidectes, converteuno en rei de Séfiros.
Pero antes de chegar a Séfiros, cando viña de volta, voando grazas ás súas sandalias aladas, viu a Andrómeda (encadeada a unhas rochas, espida) e namorouse dela. Baixou á praia a falar con Cefeo e Casiopea para pedir a súa man se a libraba do monstro mariño. Os pais aceptaron de mala gana. Perseo loitou co monstro mariño, matouno e usou a cabeza de Medusa (que convertía en pedra a quen a miraba) para petrificar ao animal e convertelo en coral. Despois desatou a Andrómeda pero Casiopea negouse a cumprir a súa promesa, porque xa lle prometera a súa man ao príncipe Axenor. Perseo loitou contra el e o seu séquito e logo de matar a moitos viuse obrigado a usar a cabeza de Medusa e petrificou aos que quedaban. Andrómeda casou felizmente con Perseo.
Dánae acompañou a Perseo e á súa prometida Andrómeda ata Argos, pero Acrisio temendo o seu tráxico destino fuxiu a Tesalia á cidade de Larisa situada no país dos pelasgos. Perseo levado polo seu desexo de coñecer ao seu avó, foi buscalo e así ambos se atoparon nos xogos organizados polo rei do país, onde Acrisio ía como espectador e Perseo como participante. Durante unhas probas, un disco lanzado por Perseo matou ao rei por accidente. Ao saber a identidade da vítima rendeulle honras fúnebres ao seu avó e como non ousaba reclamar o trono de Argos tras o sucedido cambiouno polo trono de Tirinto cun curmán de Danae.

Argos (O que vixiaba a Io)

Argos, dotado para a vixianza polos seus multiples ollos ( temos que lembrar que Xuno entregáralle a Io para que a vixiara e Xupiter/Zeus non puidese arrimarse a ela), permitíalle a Io pacer durante o día, de noite pechábaa e atábaa con cadeas. Ninguén recoñece a Io, nin sequera o seu pai, nin as súas irmás e como non pode comunicarse con palabras cunha pata escribe na terra o que lle pasou, Inaco, o seu pai, chora pola súa desgraza mentres abraza a súa filla; Argos arranca á filla dos brazos de seu pai e lévaa a uns pastizais máis afastados; el sitúase no cume dun monte e dende alí vixia en todas as direccións.
Xupiter sente remordementos polas desgrazas de Io e entón chama ao seu fillo Mercurio e ordénalle dar morte a Argos. Mercurio baixa á terra disfrazado de pegureiro e vai xuntando polo campo unhas cabras e condúceas ata onde está Argos, mentres toca o caramillo. Senta a carón de Argos e falan e disfrutan coa música; ao fin consegue dobregar os ollos vixiantes, Argos pecha todos os ollos canso de tantas historías e entón o deus aproveita e féreo coa súa espada e despois tírao dende o cume do monte.
Ao ver isto, Xuno recolle os cen ollos de Argos e colócaos nas plumas do pavo real (ave consagrada a Xuno) enchendo a súa cola de estreladas perlas, tamén se enfada moitísimo e víngase en Io enviándolle unha Erimis (un tabán) que a aguilloa incesantemente obrigándoa a fuxir. Despois de fuxir e fuxir, Io, chega a carón do río Nilo e cae de xeonllos na beira da auga e con penosos bruídos, levanta a cabeza, o que pode, cara o ceo, pidindo a fin das súas desgrazas.
Xupiter xúralle a súa muller que nunca máis lle vai "poñer os cornos", mostrase moi agarimoso, dille que ela é o máis importante da súa vida, que o de Io e as demais foi algo que quere olvidar(así son os homes). Xuno perdoa e Io recobra a súa figura, máis tarde, parirá a Épafo.
Io converteuse en raíña de Exipto e a súa morte foi adorada coma deusa Isis.